EXCLUSIEF. Bart Somers na ophef over jobstudenten die boetes geven en verhoogde GAS-tarieven: “Mijn ontslag? Dat is absoluut niet aan de orde”

Bart Somers in het oog van de storm: "Mijn ontslag is absoluut niet aan de orde"

Het was een rustige zomerse dinsdag in Mechelen, maar voor burgemeester Bart Somers beloofde het allesbehalve een zorgeloze dag te worden. De burgemeester van Mechelen, ooit door een internationaal vakblad uitgeroepen tot beste burgemeester ter wereld, staat al weken onder enorme druk. Eerst dook de ophef op over jobstudenten die in opdracht van de lokale politie verkeersboetes zouden hebben uitgeschreven aan Mechelse inwoners. Daarna bleek ook nog eens dat Mechelen, samen met tientallen andere Vlaamse gemeenten, miljoenen euro's heeft opgestreken door GAS-boetes stelselmatig te verhogen. Toch weigert Somers in een exclusief gesprek te buigen voor de groeiende kritiek. "De kritiek is grotesk", zegt hij zonder omwegen. Aan ontslag denkt hij al helemaal niet.

De rel begon toen aan het licht kwam dat de Mechelse politiezone, die ongeveer zeshonderd personeelsleden telt, jobstudenten had ingezet bij het uitschrijven van verkeersboetes. Voor veel Mechelaars en politici klonk dat als een ongelooflijk gegeven. Burgers die een boete in de bus kregen, bleken die mogelijk te danken te hebben aan studenten die tijdelijk werk kwamen doen tijdens de zomervakantie. De vraag rees meteen of zulke praktijken wel door de beugel konden, zowel juridisch als ethisch. Bovendien groeide het ongenoegen in de straten van Mechelen aanzienlijk, want mensen die een bekeuring ontvangen, gaan er doorgaans van uit dat een getrainde en bevoegde agent daarvoor verantwoordelijk is, niet iemand die zijn vakantiejob invult.

"Ik wist van niets": Somers schuift verantwoordelijkheid naar korpsleiding

Somers is voorzitter van het politiecollege, het orgaan dat toezicht houdt op de werking van de politiezone. Toch beweert hij geen weet te hebben gehad van de inzet van jobstudenten voor het uitschrijven van boetes. "De praktische organisatie van het personeel is niet de verantwoordelijkheid van een politiecollege", zegt hij. "Dat is aan de operationele leiding van de politie om te beslissen." De burgemeester trekt daarbij de vergelijking met zijn eigen stadsdiensten, waar ook jobstudenten actief zijn zonder dat hij precies weet op welke dienst ze werken of in welk aantal ze aanwezig zijn. Opvallend is echter dat het hier niet gaat om administratieve klusjes of logistieke taken, maar om het opmaken van officiële documenten die rechtstreeks gevolgen hebben voor burgers.

De korpsleiding van de Mechelse politie liet ondertussen weten overtuigd te zijn dat alles binnen het wettelijk kader is verlopen. Toch loopt er inmiddels een gerechtelijk onderzoek, uitgevoerd door het Comité P, het onafhankelijk controleorgaan voor de politie. Somers zegt dat onderzoek rustig af te wachten. "Zoals het in een rechtsstaat past", klinkt het bij de burgemeester. Een aantal jaren geleden werd de wetgeving trouwens aangepast, waardoor zogenaamd CALOG-personeel, burgerpersoneel dat bij de politie werkt, onder bepaalde voorwaarden toegang kan krijgen tot politiedatabanken. De juridische vraag is nu of jobstudenten ook als dat burgerpersoneel beschouwd worden en, indien dat het geval is, of zij ook voldoen aan de opleidingsvereisten die daarvoor gelden. Dat lijkt op zijn minst twijfelachtig.

GAS-boetes: Mechelen verdiende miljoenen aan verhoogde tarieven

Tegelijk barstte er deze week nog een tweede bom onder het stadsbestuur. Onderzoek wees uit dat Mechelen, samen met tal van andere Vlaamse steden en gemeenten, de tarieven voor GAS-boetes, de gemeentelijke administratieve sancties, stelselmatig had opgetrokken. Het resultaat was dat de stad miljoenen euro's extra inkomsten opstreek, grotendeels ten koste van gewone burgers die een overtreding begingen. Critici stellen dat gemeenten de GAS-wetgeving op die manier misbruiken als een verborgen belasting, eerder dan als een instrument om overlast effectief aan te pakken. Bovendien viel het op dat de verhogingen vaak zonder veel publiek debat werden doorgevoerd, wat het gevoel van willekeur bij heel wat Mechelaars versterkte.

Somers pareert die kritiek met verve. Hij wijst erop dat steden en gemeenten de wettelijke ruimte hebben om die tarieven zelf te bepalen en dat het stadsbestuur binnen die wettelijke marges heeft gehandeld. Intussen groeit de roep vanuit verschillende politieke hoeken om meer transparantie en uniformiteit in het GAS-beleid doorheen Vlaanderen. Tegelijk vraagt ook een groeiend deel van de Mechelse bevolking zich af of de lokale overheid de eigen inwoners als melkkoe beschouwt, nu zowel de jobstudentenrel als de GAS-tariefkwestie tegelijk op tafel liggen. "De kritiek is grotesk", herhaalt Somers, maar of dat antwoord volstaat voor zijn kiezers, valt sterk te betwijfelen.

Blik vooruit: onderzoek moet duidelijkheid brengen

De komende weken worden cruciaal voor Bart Somers en zijn positie als burgemeester van Mechelen. Het Comité P buigt zich over de concrete vraag of de jobstudenten daadwerkelijk zelfstandig processen-verbaal opstelden en ondertekenden, dan wel enkel ondersteunend werk verrichtten bij de voorbereiding ervan. Dat onderscheid is juridisch van groot belang. Indien blijkt dat studenten zonder de vereiste bevoegdheid of opleiding officiële boetes uitschreven, kan dat verstrekkende gevolgen hebben, zowel voor de geldigheid van die boetes als voor de politieke toekomst van de burgemeester. Ondertussen blijft Somers zelf staan waar hij staat. Aan ontslag denkt hij niet. "Dat is absoluut niet aan de orde", zegt hij met een vastberadenheid die zijn critici ongetwijfeld zal irriteren.

Voor de inwoners van Mechelen is de kwestie meer dan een politiek steekspel. Het raakt aan het vertrouwen in de lokale overheid en aan de manier waarop de stad omgaat met haar bevoegdheden tegenover de eigen bevolking. Volg alle verdere ontwikkelingen in dit dossier op inMechelen.be, want de komende weken beloven voor Mechelen allesbehalve rustig te worden.