Preuse Symposium

Mechelen verwelkomt internationale experten voor symposium rond hergebruik van stadsmaterialen

Mechelen stond maandag in het teken van een bijzondere bijeenkomst die zelden naar onze stad afzakt. Het internationale PREUSE Symposium koos Mechelen als gaststad voor een dag vol lezingen, debatten en kennisuitwisseling rond een thema dat steeds urgenter wordt in steden wereldwijd: hoe vermijden we dat waardevolle materialen uit onze gebouwde omgeving zomaar verloren gaan? Stadsmedewerkers, onderzoekers en vakspecialisten uit verschillende Europese landen trokken naar Mechelen om samen op zoek te gaan naar antwoorden op precies die vraag.

Mechelen als trotse gaststad in een Europees partnerschap

Dat Mechelen mee aan tafel zit bij een project van dit kaliber, is geen toeval. De stad is één van de officiële projectpartners van het PREUSE-project, een samenwerkingsverband dat gefinancierd wordt via Interreg North-West Europe. Naast Mechelen zijn ook namen als de Gemeente Utrecht, de Métropole du Grand Paris, de Ville de Lorient, Bellastock, de Luxembourg Institute of Science and Technology, LA FABRIQUE DES QUARTIERS, de Commune de Wiltz en de Brusselse organisatie Rotor vzw-asbl betrokken. Die laatste nam ook de organisatie van het symposium op zich. Het is een indrukwekkend gezelschap van steden en kennisinstellingen dat samenwerkt rond één gemeenschappelijk doel: publieke hergebruikinfrastructuur uitbouwen en verbeteren.

"Het feit dat wij als projectpartner ook een rol mochten spelen als gaststad, maakt ons enorm trots," zegt schepen van Duurzaamheid Nathalie Denutte. "Mechelen is al langer bezig met de omslag naar een meer circulaire manier van omgaan met materialen in onze stad. Dit symposium bevestigt dat we op de goede weg zitten en dat we iets te bieden hebben aan andere steden die met dezelfde uitdagingen worstelen." Bovendien geeft zo'n internationaal podium Mechelen de kans om haar eigen aanpak te toetsen aan wat elders in Europa al werkt, en daar lessen uit te trekken.

Een dag vol theorie, praktijk en inspirerende gesprekken

Het programma van de Mechelse dag was zorgvuldig opgebouwd om zowel de theoretische onderbouw als de concrete praktijk aan bod te laten komen. 's Ochtends openden plenaire lezingen het symposium met een verkenning van de theorie achter publiek hergebruik. Wat verstaan we daar eigenlijk onder? Hoe organiseer je als stad een infrastructuur die het mogelijk maakt om materialen die vrijkomen bij sloop of renovatie opnieuw in te zetten, in plaats van ze als afval te behandelen? Dat zijn vragen die makkelijker klinken dan ze in de praktijk zijn, want ze raken aan stedenbouw, logistiek, regelgeving en financiering tegelijk.

Na de plenaire sessies volgden rondetafelgesprekken waarbij de deelnemers dieper ingingen op concrete projecten en op materialen die in de praktijk het vaakst hergebruikt worden. Denk aan hout, bakstenen, tegels, sanitair of metaalwerk dat uit oudere gebouwen vrijkomt en een tweede leven kan krijgen in nieuwe projecten. Ondertussen kwamen ook de obstakels aan bod die steden ervaren wanneer ze dergelijke systemen willen opzetten: gebrek aan opslagruimte, onduidelijke kwaliteitsnormen voor herwonnen materialen of een tekort aan opgeleide mensen die de waarde van die materialen correct kunnen inschatten.

Opvallend was de internationale diversiteit aan ervaringen die tijdens die rondetafels naar voren kwamen. Wat in Parijs werkt, hoeft niet zomaar toepasbaar te zijn in een middelgrote Vlaamse stad als Mechelen. Toch gaven de gesprekken duidelijk aan dat de basisprincipes overal dezelfde zijn: steden bevatten een enorme voorraad aan materialen die al geproduceerd en verwerkt zijn, en het is zonde om die bij elke verbouwingsgolf weg te gooien.

Finn Williams sluit een inspirerende dag af

Het hoogtepunt van de dag was ongetwijfeld de slotkeynote, verzorgd door Finn Williams. Hij is de oprichter van Public Practice, een Britse organisatie die planners en ontwerpers inbedt in lokale overheden om de publieke ruimte te verbeteren, en bovendien stadsbouwmeester van het Zweedse Malmö. Williams staat bekend om zijn vermogen om complexe stedelijke vraagstukken helder en inspirerend te verwoorden. Zijn bijdrage zette de toon voor de verdere discussies die ook de volgende dag in Brussel zouden plaatsvinden, want het symposium verhuisde na Mechelen naar de Belgische hoofdstad voor een tweede dag.

"We zien dat steden steeds vaker beseffen dat ze zelf een soort mijnbouwgebied zijn," vertelt Lena Vossaert, onderzoeker bij een van de partnerorganisaties die aanwezig was op het symposium. "De materialen zitten al in de gebouwen om ons heen. De vraag is alleen hoe we ze terugwinnen op een manier die economisch haalbaar is en die ook kwalitatief aansluit bij nieuwe bouwprojecten. Mechelen is een interessant voorbeeld omdat de schaal van de stad het makkelijker maakt om snel te experimenteren."

Wat betekent dit voor de Mechelaars?

Voor de gewone Mechelaar lijkt een internationaal symposium over hergebruikinfrastructuur misschien ver van het dagelijkse leven te staan, maar de gevolgen zijn concreter dan ze op het eerste gezicht lijken. Intussen werken steden die deelnemen aan het PREUSE-project aan praktische toepassingen die het verschil kunnen maken in hoe bouwprojecten in de stad worden aangepakt. Als Mechelen er in slaagt om een goed werkende infrastructuur op te zetten voor het hergebruik van bouwmaterialen, dan betekent dat minder afval, lagere kosten voor stadsprojecten en een kleinere ecologische voetafdruk van de gebouwde omgeving.

Tegelijk opent het deuren naar nieuwe lokale werkgelegenheid, want het sorteren, herstellen en herverkopen van herwonnen materialen vraagt om mensen met specifieke vaardigheden. Dat zijn kansen die ook voor Mechellaarse organisaties en sociale economieprojecten interessant kunnen zijn. De komende maanden zal duidelijker worden welke concrete stappen Mechelen zet op basis van de inzichten die dit symposium opleverde. De stad heeft alvast haar ambitie getoond, en dat is een veelbelovend begin.