Plaatsverboden, sluitingen en inbeslagnames: Mechelen greep in eerste jaarhelft al tientallen keren in tegen overlast en criminaliteit

Plaatsverboden, sluitingen en inbeslagnames: Mechelen greep in eerste jaarhelft al tientallen keren in tegen overlast en criminaliteit

In de eerste zes maanden van 2026 greep de stad Mechelen tientallen keren in om overlast en criminaliteit de kop in te drukken. Elf plaatsverboden, tijdelijke sluitingen van horecazaken, maatregelen tegen illegale prostitutie en twee bestuurlijke inbeslagnames van voertuigen: het halfjaarrapport over bestuurlijke handhaving toont een stad die haar juridische instrumenten voluit inzet om de leefbaarheid voor alle Mechelaars te vrijwaren.

Wat is bestuurlijke handhaving en waarom zet Mechelen het in?

Bestuurlijke handhaving is een aanpak waarbij een lokaal bestuur zelfstandig kan ingrijpen wanneer de openbare orde, veiligheid of leefbaarheid in het gedrang komt. Dat gebeurt naast, en los van, het klassieke werk van politie en justitie. Waar rechtbanken en politiecommissariaten dikwijls maanden of jaren nodig hebben om dossiers te behandelen, kan een burgemeester via bestuurlijke weg sneller en directer optreden. Voor steden als Mechelen, die kampen met hardnekkige overlastproblemen in bepaalde straten en wijken, is dat geen overbodige luxe.

Burgemeester Bart Somers laat er geen twijfel over bestaan waarom zijn stad dit instrument zo nadrukkelijk gebruikt. "De strijd tegen criminaliteit wordt niet alleen gevoerd in rechtbanken of politiecommissariaten. Ze wordt ook gevoerd in onze wijken, op pleinen, in handelszaken en in panden waar criminelen voet aan de grond proberen te krijgen", zegt hij. "Wie de veiligheid van zijn inwoners ernstig neemt, moet alle beschikbare hefbomen gebruiken." Het halfjaarrapport bewijst dat Mechelen die woorden omzet in concrete daden, en dat op een breed front.

Opvallend is dat bestuurlijke handhaving in Mechelen geen nieuw fenomeen is. De stad bouwde de voorbije jaren een uitgebreid systeem op om criminele netwerken en overlastplegers aan te pakken via administratieve weg. Intussen is dat systeem gegroeid tot een volwaardig instrument dat complementair werkt met politie en parket. Het rapport over de eerste jaarhelft van 2026 toont dat dit systeem volop draait.

Van plaatsverboden tot verzegelde panden

Concreet werden in het stadscentrum elf plaatsverboden opgelegd aan personen die herhaaldelijk voor ernstige overlast zorgden. Een plaatsverbod betekent dat iemand gedurende een bepaalde periode een afgebakend gebied niet mag betreden. Het is een krachtig middel om hardnekkige overlastplegers tijdelijk uit een buurt te weren en de bewoners en handelaars in die omgeving ademruimte te geven. Bovendien stuurt zo'n maatregel een duidelijk signaal naar de bredere omgeving: gedrag dat de leefbaarheid ondermijnt, wordt niet getolereerd.

Tegelijk voerde de stad gerichte controles uit in handels- en horecazaken. Vergunningen werden nagelopen, en waar nodig werden extra voorwaarden opgelegd om te garanderen dat een zaak de buurt niet verder belast. Twee handelszaken moesten na die controles tijdelijk de deuren sluiten. Welke zaken het precies betreft, maakt de stad niet altijd publiek bekend, al werd recent wel al duidelijk dat café Sint Katelijne in de Katelijnestraat een tijdelijke sluiting opgelegd kreeg. Dergelijke ingrepen zijn ingrijpend voor de betrokken uitbaters, maar de stad benadrukt dat ze enkel worden ingezet wanneer er ernstige redenen zijn om aan te nemen dat de openbare orde of veiligheid in gevaar is.

Ondertussen werd ook stevig opgetreden tegen ondermijnende criminaliteit. Panden die gelinkt werden aan illegale prostitutie kregen bestuurlijke maatregelen opgelegd, waaronder een verhuurverbod en een verzegeling. Dat zijn zwaarwichtige maatregelen die rechtstreeks raken aan de eigendomsrechten van betrokkenen, maar die tegelijk een krachtig signaal uitzenden naar criminele netwerken die proberen vaste voet te krijgen in het Mechelse vastgoedlandschap. Somers verwoordt het zelf scherp: "Criminele netwerken proberen zich vandaag in te nestelen in onze samenleving via handelszaken, woningen en schijnbaar legale activiteiten. Bestuurlijke handhaving geeft lokale besturen de slagkracht om in te grijpen zodra de veiligheid of leefbaarheid van onze inwoners wordt bedreigd."

Voertuigen in beslag, maar ook ruimte voor een tweede kans

Naast de maatregelen tegen personen en panden greep de stad ook in op het vlak van verkeer en rijgedrag. Twee voertuigen werden bestuurlijk in beslag genomen vanwege asociaal rijgedrag. De stad benadrukt daarbij dat het totale aantal inbeslagnames een stuk hoger ligt wanneer ook de gerechtelijke inbeslagnames worden meegeteld, die onder de bevoegdheid van politie en parket vallen. Bestuurlijke inbeslagnames zijn dus slechts het topje van de ijsberg, en tonen dat de samenwerking tussen stad, politie en justitie ook op dit domein loont.

Toch wil Mechelen niet louter als een stad van straffen en sluitingen bekendstaan. Integendeel, een groot deel van de bestuurlijke interventies bestaat uit waarschuwingen en gesprekken. Wie in de fout gaat, krijgt in eerste instantie vaak de kans om het gedrag bij te sturen. "Het is juist die geïntegreerde aanpak die het verschil maakt", klinkt het vanuit het stadsbestuur. Handhaving is dus geen doel op zich, maar een onderdeel van een bredere strategie waarbij preventie, dialoog en sanctionering hand in hand gaan.

Voor de Mechelaars die dag in dag uit leven en werken in de wijken waar de overlast het sterkst voelbaar is, zijn de cijfers uit dit rapport meer dan droge statistieken. Ze vertegenwoordigen elf buurtbewoners die wat meer rust krijgen in hun straat, twee horecazaken die tijdelijk niet langer een bron van problemen zijn, en panden die niet langer ingezet worden voor illegale praktijken. In de tweede jaarhelft van 2026 zal blijken of Mechelen dit tempo aanhoudt, en of de bestuurlijke handhaving ook op langere termijn een merkbaar verschil maakt in de beleving van veiligheid en leefbaarheid in de stad.