Mechelen opent depot voor gerecupereerde bouwmaterialen: “De meest duurzame grondstof is vaak degene die we al hebben”

Mechelen slaat bouwmaterialen op voor een tweede leven: depot opent aan de Grote Nieuwedijkstraat

Kasseien die gisteren nog een straat in de Merodestraat bedekten, liggen morgen klaar voor een nieuw project in mARTa. Dat is geen toevalstreffer, maar de kern van een nieuw, gestructureerd systeem dat Mechelen vandaag officieel in gebruik neemt: een materialendepot voor gerecupereerde bouwmaterialen, gevestigd op de site van de voormalige stadsmagazijnen aan de Grote Nieuwedijkstraat. De stad gooit daarmee het roer om in de manier waarop ze omgaat met straatstenen, boordstenen, fietsnietjes en zelfs bankjes en speeltoestellen die vrijkomen bij infrastructuurwerken. In plaats van die materialen te laten verdwijnen naar het afval of dure nieuwe grondstoffen aan te kopen, zorgt Mechelen voortaan voor een centrale plek waar alles zorgvuldig wordt bijgehouden en opgeslagen voor toekomstig gebruik.

Het initiatief klinkt eenvoudig, maar de gevolgen zijn verstrekkend. Zowel voor het milieu als voor de stadkas.

Van wegenwerken naar waardevolle voorraad

De opening van het depot is geen impulsieve beslissing. Mechelen werkt al langer aan het hergebruik van bouwmaterialen, maar deed dat tot nu toe zonder een professioneel en gestructureerd systeem in de rug. Dat verandert nu met de steun van het Europese Interreg-project PREUSE, waarbij de stad samenwerkt met steden en regio's uit Nederland, Frankrijk en Luxemburg. Het gedeelde doel is duidelijk: bouwmaterialen die vrijkomen bij werken in de openbare ruimte, systematisch een tweede leven geven in plaats van ze als afval te beschouwen.

Schepen van Openbare Werken Patrick Princen legt uit wat hem drijft. "Bij wegenwerken komen heel wat kwaliteitsvolle materialen vrij die perfect opnieuw gebruikt kunnen worden. Met dit depot maken we die materiaalstroom zichtbaar én beheersbaar." Hij verwijst meteen naar concrete voorbeelden die al hebben plaatsgevonden nog voor het depot officieel zijn deuren opende. Honderd vierkante meter kleiklinkers uit de Dageraadstraat werden al gerecupereerd en opnieuw ingezet in de Bethaniënpolder. Tachtig vierkante meter mozaïekkasseien uit de Merodestraat staan klaar om te worden gebruikt bij de heraanleg rond mARTa, het nieuwe cultuurgebouw dat de stad omvormt tot een artistieke trekpleister.

Opvallend is ook het strategische voordeel dat het depot biedt. Wanneer er dringende herstellingen nodig zijn, bijvoorbeeld na een verzakking of schade door vriesweer, moet de stad niet langer wachten op productie- en leveringstermijnen bij fabrikanten. De voorraad ligt klaar aan de Grote Nieuwedijkstraat, klaar om onmiddellijk ingezet te worden. Dat is niet alleen handig, het is ook bijzonder efficiënt.

Bouwsector staat voor 40 procent van de CO2-uitstoot

De milieudimensie van het project is minstens even belangrijk als de praktische kant. Princen hamert op de cijfers: de bouwsector is wereldwijd verantwoordelijk voor veertig procent van de totale CO2-uitstoot. Door materialen opnieuw te gebruiken in plaats van nieuwe te produceren, snijdt Mechelen in die uitstoot. Elke kassei die niet opnieuw gebakken moet worden, is een kleine winst. Maar bij duizenden vierkante meters telt dat snel op tot een substantiële besparing.

Schepen van Klimaat Pia Indigne benadrukt tegelijk de financiële logica achter het verhaal. "We beschikken vandaag al over 2.600 vierkante meter kasseien, goed voor een geschatte waarde van 170.000 euro", zegt ze. "Verspilling vermijden via hergebruik is dus niet alleen goed voor het milieu, maar ook voor onze portemonnee." Die redenering spreekt ook belastingbetalers aan die niet per se wakker liggen van klimaatdoelstellingen. Materialen die al betaald zijn en gewoon ergens opgeslagen liggen, hoeven niet opnieuw aangekocht te worden. De stad verkleint zo haar ecologische voetafdruk én haar uitgaven in één beweging.

Indigne liet bovendien verstaan dat het depot de komende jaren verder uitgebreid zal worden. De aanvoer zal toenemen naarmate grote infrastructuurprojecten van de grond komen. De Brusselsesteenweg, Transit W, de Bethaniënpolder, de Voetbalstraat, de Driesstraat, de Tervuursesteenweg, het Dorpsplein in Heffen en de Liersesteenweg staan allemaal op de agenda. Al die werken zullen materialen opleveren die voortaan niet verloren gaan, maar netjes worden geregistreerd en bewaard in het depot.

Mechelen als voorbeeld voor andere steden

Het feit dat Mechelen deelneemt aan een Europees project rond dit thema is niet toevallig. De stad positioneert zich al langer als een voortrekker op het vlak van duurzaamheid en circulaire economie. Intussen kijken andere steden en regio's uit Nederland, Frankrijk en Luxemburg mee over de schouder. Wat Mechelen doet, kan elders worden overgenomen of verfijnd.

Voor de Mechelaar zelf betekent dit depot in de eerste plaats een garantie dat publieke middelen zuiniger worden ingezet. Materialen die vroeger verdwenen, krijgen voortaan een tweede kans. De meest duurzame grondstof is, zo luidt de slagzin van het project, vaak degene die de stad al heeft. Die gedachte klinkt eenvoudig. Maar de opening van dit depot bewijst dat er ook consequenties aan vastzitten, en dat Mechelen bereid is die te trekken.