“In de gevangenis zal hij niet beter worden”: Mechelse rechter mild voor weerspannige winkeldief

"In de gevangenis zal hij niet beter worden": Mechelse rechter geeft weerspannige winkeldief een tweede kans

Een dakloze jongeman die contactlenzen stal bij het Kruidvat op de Bruul en zich hevig verzette tegen zijn arrestatie, ontsnapte maandag aan een effectieve celstraf. De Mechelse rechter koos bewust voor een menselijke aanpak en gaf de beklaagde een tweede kans, zij het onder strenge voorwaarden.

Van winkeldiefstal tot verzet in de politiecombi

Het begon eind 2024 met een alarmmelding bij de politiezone Rivierenland. Op de Bruul in Mechelen had een man geprobeerd contactlenzen mee te nemen uit het Kruidvat zonder te betalen. Toen agenten ter plaatse kwamen om hem in te rekenen, liep de situatie al snel uit de hand. De man weigerde mee te werken en verzette zich met kracht tegen zijn arrestatie. Bovendien spuwde hij naar de politie-inspecteurs die hem probeerden te overmeesteren, een daad die in de rechtbank zwaar werd meegewogen. Ook eenmaal in de politiecombi bleef de situatie gespannen en verre van rustig.

Het dossier bevatte echter meer dan enkel dat bewuste incident op de Bruul. Het parket kon de beklaagde ook linken aan een tweede winkeldiefstal, ditmaal in een Colruyt-supermarkt in de regio. Daar had hij roltabak meegenomen zonder te betalen en was hij er vervolgens vandoor gegaan. Beide diefstallen, samen met de weerspannigheid tegenover de politie, kwamen op de zitting ter sprake. De feiten op zich werden door de jongeman niet betwist, wat een teken van schuldinzicht was dat zijn advocate Bieke Vanden Acker nadrukkelijk in de verf zette voor de rechtbank.

Een mens in nood: de context achter de feiten

Advocate Bieke Vanden Acker schetste tijdens de zitting een schrijnend beeld van de situatie waarin haar cliënt zich bevond op het moment van de feiten. De jongeman was dakloos en beschikte over amper honderd euro om van rond te komen. Dat zijn geen verzachtende omstandigheden die zomaar uit de lucht gegrepen zijn, ze werpen een heel ander licht op de motieven achter de diefstallen. "Wat doet een mens dan?", vroeg Vanden Acker retorisch aan de rechtbank. Volgens haar stal haar cliënt de goederen niet voor eigen gebruik, maar om ze door te verkopen en zo aan geld te geraken voor zijn dagelijks levensonderhoud.

Bovendien pleitte de advocate expliciet tegen een gevangenisstraf. Haar redenering was duidelijk en raak: wie al aan de rand van de samenleving leeft, wordt in een gevangenis niet beter begeleid of geholpen. Integendeel, de kans op recidive neemt dan alleen maar toe. "In de gevangenis zal hij niet beter worden", klonk het krachtig in de rechtszaal. Het zijn woorden die bij de rechter duidelijk gehoor vonden, want het vonnis dat volgde, weerspiegelde die redenering op een opvallende manier.

Celstraf met probatie-uitstel: een tweede kans onder voorwaarden

De rechter bevond de jongeman schuldig aan alle ten laste gelegde feiten, zowel de twee winkeldiefstallen als de weerspannigheid tegenover de politie. Toch koos hij niet voor een onmiddellijke opsluiting. De beklaagde werd veroordeeld tot een gevangenisstraf van tien maanden en een geldboete van vierhonderd euro, maar die celstraf werd uitgesproken met probatie-uitstel. Dat betekent concreet dat de jongeman voorlopig niet achter de tralies verdwijnt, op voorwaarde dat hij zich de komende drie jaar aan een reeks strikte voorwaarden houdt.

Ondertussen is het aan de jongeman zelf om te bewijzen dat hij die tweede kans verdient. De probatievoorwaarden zijn er niet voor niets: ze zijn bedoeld als een begeleiding en als een stok achter de deur tegelijk. Schiet hij tekort of pleegt hij nieuwe feiten, dan kan de gevangenisstraf alsnog effectief worden gemaakt. Die combinatie van strengheid en menselijkheid is typerend voor hoe Mechelse rechters omgaan met jongeren die in een sociaal kwetsbare situatie verzeild zijn geraakt, maar toch over de schreef zijn gegaan.

Wat dit vonnis betekent voor Mechelen

Het vonnis roept bredere vragen op over dakloosheid en kleine criminaliteit in onze stad. Mechelen telt, net als andere centrumsteden, een groep mensen die tussen de mazen van het sociale vangnet valt. Wanneer iemand dakloos is en nauwelijks middelen heeft om te overleven, is de drempel naar kleine criminele feiten soms bijzonder laag. Dat rechtvaardigt de daden niet, maar het vraagt wel om een doordachte aanpak die verder gaat dan louter bestraffen.

Intussen kijkt iedereen toe of de jongeman de komende drie jaar de kansen grijpt die hem worden geboden. Begeleiding, een stabiele woonplaats en perspectief op werk zijn de bouwstenen die hem op het rechte pad kunnen houden. De rechter heeft zijn deel gedaan door hem niet op te sluiten. Nu is het aan de betrokkene zelf, en aan de sociale structuren rondom hem, om die kans niet te laten liggen.