“Eerst alles vol betoneren, dan een paar plantenbakken neerpoten”: Mechelaars verdeeld over ‘wandelend bos’ op de Veemarkt

"Eerst alles vol betoneren, dan een paar plantenbakken neerpoten": Mechelaars verdeeld over 'wandelend bos' op de Veemarkt

Een handvol plantenbakken met bomen, wat zitbanken en een beetje groen op een versteend stadsplein: het klinkt bescheiden, maar het zogenaamde 'wandelend bos' op de Veemarkt wakkert in Mechelen een stevig debat aan over hoe de stad met haar publieke ruimte omgaat. Terwijl de ene Mechelaar enthousiast zwaait met het groene vaandel, steekt een andere de vinger op naar wat hij of zij ziet als een fundamentele tegenstrijdigheid in het stadsbeleid.

Een Europees project landt op de Veemarkt

Midden juni opende schepen Princen officieel het 'wandelend bos' op de Veemarkt. De installatie maakt deel uit van Greendense, een Europees onderzoeksproject dat nagaat hoe versteende stedelijke pleinen en straten op een slimme en aantrekkelijke manier vergroend kunnen worden. Mechelen is één van de steden die meedoet aan dit experiment, en de Veemarkt, een plein dat dagelijks druk bezocht wordt door pendelaars en voorbijgangers, werd uitgekozen als testlocatie. Boom- en plantenbakken werden er neergezet naast nieuwe zitbanken, waardoor het plein een iets vriendelijker karakter krijgt in de warme zomermaanden. Het is geen permanente ingreep in de bestrating zelf, maar eerder een mobiele opstelling die de vraag stelt hoe we publieke ruimte in de toekomst anders kunnen invullen.

Die vraag is allesbehalve theoretisch. De voorbije jaren hebben ook Mechelaars aan den lijve ondervonden wat hittegolven met een stad kunnen doen wanneer er weinig groen, schaduw of water aanwezig is. Steen, beton en asfalt slaan warmte op en geven die 's nachts opnieuw af, waardoor steden letterlijk onaangenaam heet worden. Steven Mees verwoordt wat velen denken: "Steden zijn door gebrek aan groen hotspots in de zomer. Een stad waar veel gevels en pleinen voorzien zijn van groen en schaduw is de toekomst. Het zal ook een diversiteit aan dieren aantrekken. Meer van dat!" Bovendien is het wetenschappelijk goed gedocumenteerd dat groen in een stedelijke context niet alleen verkoeling biedt, maar ook de luchtkwaliteit verbetert en het mentaal welzijn van bewoners positief beïnvloedt.

Enthousiasme over groen, maar ook honger naar meer

Opvallend veel positieve reacties wijzen erop dat Mechelaars het 'wandelend bos' op de Veemarkt zien als een eerste stap, maar meteen ook smeken om meer. Koen Van Pottelbergh is enthousiast: "Zo'n wandelend bos is niet alleen avontuurlijk, maar geeft ons ook meer zuurstof en de zon wordt op een natuurlijke manier gefilterd. Het maakt de buurt ook mooier en leefbaarder." Zijn enthousiasme wordt breed gedeeld, maar tegelijk klinkt er ook een duidelijke roep om verdere uitbreiding. Ben Van Den Broeck woont in de Hoogstraat en ervaart dagelijks hoe kaal zijn buurt is: "Heel de stad zou veel meer groen kunnen appreciëren. Hier is niets groen te bespeuren. Waarom niet om de twintig à dertig meter een mooie bak met een boom? Veel frisser tijdens hete periodes in de zomer."

Intussen kijken heel wat Mechelaars ook richting de Grote Markt, die voor velen het summum van stedelijke kaalheid vertegenwoordigt. Erwin Verlinden stelt de vraag die meerdere mensen op de lippen brandt: "Meer groen is altijd beter, zeker op de Veemarkt waar velen de bus nemen, ikzelf inbegrepen. Kan dit ook niet op de Grote Markt? Dat is nogal kaal." Het is een terechte vraag, want de Grote Markt is met haar uitgestrekte, onbeschutte vlaktes in de zomer allesbehalve een aangename verblijfsplek. Tegelijk zijn historische pleinen complexe dossiers waarbij erfgoedoverwegingen, horeca-exploitanten en stadsplanners elk hun zeg willen hebben, wat elk groenproject er automatisch gevoeliger maakt.

"Een doekje voor het bloeden": forse kritiek op de aanpak

Toch is niet iedereen overtuigd, en de kritiek die klinkt is meer dan zomaar muggenzifterij. Een flink deel van de Mechelaars steunt het idee van stadsvergroening in principe, maar heeft fundamentele bezwaren tegen de manier waarop de stad daarmee omgaat. Ze zien het 'wandelend bos' als symptoombestrijding: een aardige geste die de onderliggende problemen niet aanpakt en zelfs verhult. Roos Vervauteren laat zich niet van de wijs brengen: "Eerst alles volbetoneren, dan een paar plantenbakken neerpoten en dat wordt dan een bos genoemd. Mensen hebben overal hun voortuintjes moeten wegdoen om hun auto erop te kunnen parkeren. Overal verschijnen er appartementsblokken. Wonen in het groen noemen jullie dat. Ondertussen worden burgers bestookt met berichten dat de vervuiler betaalt of dat er moet onthard worden. Hou alsjeblieft op met mensen schuldgevoelens aan te praten."

Die frustratie zit diep en is niet losgekoppeld van een bredere discussie over verdichting, mobiliteit en de manier waarop steden groeien. Wanneer bewoners zien hoe groenstroken en voortuintjes verdwijnen om plaats te maken voor parkeerplaatsen of nieuwe appartementen, en vervolgens een project als 'wandelend bos' wordt gepresenteerd als een antwoord op het hittevraagstuk, voelt dat voor velen als een doekje voor het bloeden. De boodschap die critici willen meegeven is duidelijk: vergroening in de marge heeft weinig zin als de structurele verharding van de stad gewoon verdergaat. Echte oplossingen vereisen moeilijkere keuzes, over bestemmingsplannen, bouwdichtheid en de manier waarop we omgaan met bestaand groen vooraleer we nadenken over nieuwe plantenbakken.

Wat brengt de toekomst voor de Veemarkt en de stad?

Het debat over het 'wandelend bos' is in essentie een debat over de toekomst van de Mechelaanse publieke ruimte. Het Greendense-project loopt nog een tijdje door, wat betekent dat de installatie op de Veemarkt de komende maanden de nodige aandacht zal blijven trekken, zowel van voorbijgangers als van onderzoekers die evalueren wat de effecten zijn op het microklimaat en het gebruik van het plein. De bevindingen van dat onderzoek kunnen vervolgens mee richting geven aan toekomstige beslissingen over vergroening in Mechelen en andere deelnemende steden.

Schepen Princen en zijn ploeg staan voor de uitdaging om beide kampen tegemoet te komen: diegenen die vragen om meer en sneller groen in de stad, en diegenen die een fundamentelere aanpak eisen waarbij verharding niet langer als standaardoplossing wordt gehanteerd. Dat is geen gemakkelijke evenwichtsoefening, zeker niet in een groeiende stad die tegelijk moet verdichten en vergroenen. De komende maanden zal blijken of het 'wandelend bos' een voorbode is van een bredere groenstrategie, of eerder een symbolisch gebaar blijft. Volg alle ontwikkelingen rond dit en andere Mechelaanse stadsdossiers op inMechelen.be.